De palimpsesten Aleksandra Lun
De palimpsesten, Aleksandra Lun
Vert.: Lisa Thunnissen
Juli 2020, Uitgeverij Pluim

Inhoud

De debuutroman van polyglot Aleksandra Lun is een satire over schrijven in een andere taal dan je moedertaal. Het verhaal speelt zich af in een psychiatrisch ziekenhuis in Luik, een stad in een land dat al een jaar zonder regering zit. De Poolse immigrant Czeslaw Przesnicki is hier opgenomen omdat hij het in zijn hoofd heeft gehaald een boek te schrijven in het Antarctisch, een taal die niet zijn moedertaal is. Elke dag heeft hij therapie. Tijdens de sessies met zijn psychiater vertelt hij steeds een beetje meer over zijn verleden. Ondertussen komen er talloze schrijvers voorbij: Stefan Zweig, Ernest Hemingway, Vladimir Nabokov… Met de een had Przesnicki een relatie, de ander komt binnenvallen tijdens zijn therapiesessie. Ook zij hebben het gedurfd boeken in een andere taal dan hun moedertaal te schrijven. Elke therapiesessie eindigt met geweld en een kalmerende prik. Op zijn kamer werkt Przesnicki vervolgens verder aan een nieuwe roman in het Antarctisch. De volgende dag begint het riedeltje weer opnieuw.

Verfrissend tussendoortje

Het repetitieve karakter van de vertelling en de soms wat flauwe humor doen vooral in het begin van het boek hun werk. Maar waar je in het begin nog moet grinniken om de wereld die Przesnicki beschrijft, begint het gaandeweg steeds meer te dagen dat deze onbetrouwbare verteller een mentale knauw heeft gekregen. De beroemde auteurs die ten tonele worden gevoerd zorgen voor de broodnodige reuring in de eentonige dagen die de immigrant in de instelling doorbrengt. Lun heeft haar huiswerk goed gedaan: het boek staat bol van de historisch correcte literaire verwijzingen. Wat de schrijvers aan Przesnicki vertellen, hebben ze in werkelijkheid ook ooit in (min of meer) dezelfde bewoordingen gezegd.

Je leest over Przesnicki’s verleden en wordt aan het denken gezet over schrijven in een andere taal. Het verhaal is echter niet belangrijk. Uiteindelijk maakt het niet uit wat er nu wel of niet gebeurd is. Het gaat om andere zaken, zoals de volstrekte willekeur van politieke beslissingen en systemen. Ook het feit dat je als immigrant nooit een volwaardig inwoner van je nieuwe land kan worden speelt een grote rol in het boek: denk maar niet dat je je die nieuwe taal kunt toe-eigenen.

De originaliteit, absurditeit en humor maken vooral in het begin enthousiast. Soms is het iets te veel van het goede, maar het boek telt niet meer dan 141 pagina’s. De palimpsesten is dan ook een verfrissend boek om even tussendoor te lezen.

De schrijver

Aleksandra Lun (1979) vertrok op haar negentiende uit Polen en studeerde in Spanje. Ze werkt als vertaler vanuit het Engels, Frans, Spaans, Italiaans, Catalaans en Roemeens naar het Pools. De palimpsesten is haar eerste roman. Ze schreef het boek in het Spaans, dat niet haar moedertaal is.